Perparim Hysi

Rrëfenja nr.1:
“Takimet” e mia me Lame Kodrën?
Shumëkush e di që Lame Kodra është pseudonim i një politikani me mendime perëndimore,të një poeti lirik nga më të ëmblit dhe,veç kësaj,edhe të një përkthyesi brilant,në se nuk do ta pengonin;është pseudonimi i Sejfulla Maleshovës aliaz Lamja i vogël si pas Konicës që regjimi diktatorial i Enver Hoxhës e pruri syrgjyn në Fier se”kish tradhëtuar m-l,se ksih pikëpamje reaksionare(lexo perëndimore)në politikë dhe në letërsi ku shquhej si poet lirik;më shkoqur,Sejfullai,veç tjerash kishte dhe një”gjynah” të vogël:kish qenë i fejuar i Sanos,motrës së Enverit.
Pra,e dëbuan nga Tirana si armik dhe me këtë damkë e sollën në Fier.Punonte makazinier në depon e duahnit.Gjithmonë bënte të njëjtën rrugë nga depua në shtëpi(kish një dhomë mjerane)dhe anasjelltas.Ecte vetëm me çapa të rënda(sikur donte të thoshte se”ende ishte po ai!),i veshur,pothuaj,me qillota apo pantollona ku pak të thyera afër nogzës së këmbëve,shikoje ca çorape të gjata,që më kujtonin ato kallçinat alla Robespier.Kokën e mbante tullë,të rruar me brisk dhe mbi kokë gjithmonë një shapkë nga ato me strehë.Tri të katërtat e vitit,me përjashtim të verës së nxehtë,do ta shihje me një kapardinë të bardhë treçerekshe e cila,gjatë kohës,pothuaj e humbi ngjyrën.Me asnjë nuk përshëndetej,jo se ishte mendjemadh,po e dinte që mund t’u ngjiste “gripin”.Kur mbante këtë qëndrim,atëherë si mundet që unë ta kem takuar.As mos t’ju shkoj mëndja për një gjë të tillë dhe mos më merrni për aq trim.Sado që takimet e mia me të janë pakësa”imagjinare”,unë,megjithatë,them se e kam takuar atë.Ju lutem më ndiqni:
Unë e njihja përmjet librit me poezi se kur qeshë në vitet ‘50-të në shkollë të mesme,librin etij me poezi e kalonim dorë për dorë.So sot më kujtohen vargje,si:”Këmbëkryq përmbi selishte/po nis këngën pleqërishte/apo “këbëzbathur bythëçjerrë/punoj veten për të tjerë”Pra,e njihja dhe doja ta takoja.Po vallë,ma mbante?Polifemi s’kishte vetëm një sy të madh,po disa sy.Dhe jo vetem kaq:unë isha pak me”qere”,kështu që s’më kish dukë një”luks” kaq i rëndë.Se siç thotë edhe kënga:”Qejfi ta do/po bytha s’ta mban…/
Ai po vinte nga puna dhe tek kalonte midis mapos dhe gastronomit(të njëjtën rrugë bënte çdo herë,pa e ndryshuar kursin asnjëherë!),kurse unë me një shok po pinim kafe tek kafja e Likës(janë të njohura për fierakët këto emërtime!) dhe pa një fëmijë që po lëpinte akulloren:-Sa e bleve atë akulloren,të keqen xhaxhi?-10 lekë.-Kështu e dhje.. dhjetë lekë e bën “këta” kudo,-tha sikur foli me veten.
* * *
Komshiu im,bosnjaku 60-vjeçar,Rrahman Maka,më vjen një ditë duke qeshur dhe më thotë:-Pasha zotin,mor Pap, kam ra në një profesor aq të zotin,sa sikur e ka dërgue Pejgameri.-Ku?-shfaqa unë kurreshtjen.Dhe ai
-Dëgjo axhën tat,tash.Kam shkue me kierre me dorëzue duhanin.E kam vënë atje në kandar dhe më thotë ai i makazies:-Kosov,hajde vnue firmën!I kam zgjat gjishtin.Pse me gjisht?-më ka pvet.-Çebesa,s’po dij,- i ikam than.-Pa hajde këtu,-më thotë.ma ka nxjerrë nji kart të bardhë dhe më thotë:Pa bëje nji vijë të shkurt.E kam ba.Tash baja njimbi ta ,si kryq.E kam ba.Tani mëshoi mbi ta:edhe nji,edhe nji.Ja,kjo asht firma,-më ka thanë.Dhe digjo,kosov,e mbaje mend:firma sa më e keqe,aq ma e mirë asht.M’ka shpëtue,valla,se po koritsha kudo.Tash e hodha mbi sy.Unë:-Po kush qe ky profesor që ta mësojë firmën?-Sejfulla Maleshova!Thonë qi e kanë shpall anmik,po burrë ma të mirë s’ke ku e gjen,-më tha me mirëbesim.
* * *
U sëmurë Sejfullai dhe u shtrua në spitalin e Fierit ku qëndroi një javë.Asnjeri nuk i shkoi për vizitë.As edhe kolegu i depos.Kur doli,i thotë kolegut(këto m’i tregoi kolegu që e kisha shok),:-More Bardhi si nuk më erdhe për të parë në spital?Unë,-më tha ai,-ula kokën nga turpi.Sa u mata t’i thosha që nuk ma mbante,ai plotësoi:-Po në spital qe shtruar një njeri,nuk qe Sejfullai.Kur më tha kështu,-më thoshte shoku,-m’u duk sikur më qëlloi me shuplakë..
* * *
Sejfullai shkonte çdo mbrëmje në kinema.le ta kishte parë filimin.Atje do ta gjeje çdo natë.Kur,për fatin të mirë,një natë e pata ngjitur me karriken time.Rastësi që më bëri me fletë.Kur po shfaqesh dokumentari,i them me ngadalë:-Profesor,jam i dashuruar me poezitë e tua dhe së fundi kam lexuar një poezi pa autor,mos është gjë juaja?(ishte në modë që poezitë e të”padëshirueshmëve”si Lame Kodra e Co…botoheshin pa emrat e autorëve;po kështu dhe përkthimet!).Ai:-Pa ma thuaj?-I recitova një strofë.-Aha,-më tha,-nuk është e imja.Është e Petro Markos.Ku shkruaj dot unë aq bukur si Petrua?!Sa modest dhe sa madhështor m’u duk me ato fjalë.Dhe sa vlerësim kishte për kolegët emirë siç qenë Petro Marko,Skënder Luarasi,Nonda Bulka,Nexhat Hakiu apo edhe ndonjë tjetër.
Ja,këto qenë “takimet” e mia me Sejfullanë,që,megjithëse s’janë të drejtpërdrejta,diçka thonë për këtë personalitet që është lënë në hije dhe i harruar.Kur them kështu,s’kam mos vë në dukje edhe një fakt::as demokarcia nuk bëri gjë për këtë personalitet të madh shqiptar.Them kështu se vetëm,poeti Nuredin Boriçi nga Fieri që bëri 7-vjet burg për agjitacion e propangandë,u bë nismëtar për të ngritur një qivur për të.Më shumë Nuredini hëngri “dhjamin” etij dhe e realizoi këtë nismë,po unë shtoj:ku është shteti demokratik?PO Ministria eKulturës?Po Lidhja e Shkrimtarëve që e ka patur të parin kryetar?Asgjëkundi.Aq keq,sa të duket,se vetëm qerrja ka ndryshuar,kuajët janë po ata.
27 prill 2008